Temel amacı; kamu düzenini korumak, suç işlenmesini önlemek ve kişilerin hak ve özgürlüklerini güvence altına almaktır.
Ceza yargılaması iki ana evreden oluşur. Soruşturma Evresi: Suç şüphesinin öğrenilmesiyle başlar. Cumhuriyet savcısının önderliğinde kolluk kuvvetleri (polis/jandarma) delilleri toplar. Şüphe yeterli seviyeye ulaşırsa iddianame düzenlenir; aksi halde takipsizlik (KYOK) kararı verilir.
Kovuşturma Evresi: İddianamenin mahkeme tarafından kabul edilmesiyle başlar. Şüpheli artık "sanık" sıfatını alır. Yargılama yapılır, deliller tartışılır ve mahkeme bir hüküm (beraat, ceza vb.) verir.
Türk Ceza Hukuku'nda yaptırımlar Hapis Cezası ve Adli Para Cezası olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Güvenlik Tedbirleri: Belli haklardan yoksun bırakılma, çocuklara özgü tedbirler veya akıl hastalarına özgü tedavi süreçleri gibi amaç odaklı yaptırımlardır.